Παιδεία: πρόβλημα ή λύση; Αγγελική Αναγνώστου

Η ερώτηση ακούγεται ρητορική…

Το θέμα όμως είναι ότι έχουμε «καταφέρει» να μετατρέψουμε την παιδεία από λύση σε πρόβλημα, και μάλιστα χρόνιο και καυτό…

Ως εκπαιδευτικός (φιλόλογος) με 25ετή υπηρεσία στη Β’/θμια Εκπαίδευση, έχοντας παρακολουθήσει και ακολουθήσει εκ των έσω την πορεία της παιδείας και των εκπαιδευτικών συστημάτων, δεν μπορώ να βλέπω σαν απλός θεατής την κατακρεούργηση της εκπαίδευσης.

Και, έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν έχουμε πια να περιμένουμε από τους πολιτικούς να κάνουν κάτι, πιστεύω ότι αυτό που χρειάζεται είναι να «ανασκουμπωθούμε» και να το φτιάξουμε εμείς οι ίδιοι… και να συμπαρασύρουμε σ’ αυτό κι άλλους «συνεργούς», ανθρώπους που αγωνιούν και μοχθούν για το μέλλον της παιδείας και -όσο μεγαλεπήβολο κι αν ακούγεται- του ίδιου μας του πολιτισμού.

Θα επιχειρήσω λοιπόν να μοιραστώ μαζί σας κάποιους προβληματισμούς και σκέψεις, με την πεποίθηση ότι υπάρχουν πολλοί που θέλουν «να γίνει κάτι γι’ αυτό»…

Ξεκινώ λοιπόν από τη βασική θέση ότι από την παιδεία κρίνεται το μέλλον αυτού του πολιτισμού. Και, ως γνωστόν, ο πολιτισμός του αύριο είναι τα παιδιά του σήμερα…

Σύμφωνα με την εύστοχη διατύπωση ενός μεγάλου ανθρωπιστή και παιδαγωγού, «το να φέρνεις ένα παιδί στον κόσμο σήμερα, είναι σαν να βάζεις κάποιον μέσα σε ένα κλουβί με τίγρεις».

Τα παιδιά δεν μπορούν να χειριστούν το περιβάλλον τους και δεν έχουν πραγματικά εφόδια. Χρειάζονται αγάπη και βοήθεια για να τα καταφέρουν.

Επιπλέον, ένα παιδί μοιάζει λιγάκι σαν «tabularasa», σαν άγραφη πλάκα. Αν γράψεις τα λάθος πράγματα πάνω της, θα λέει τα λάθος πράγματα. Σε αντίθεση όμως με μια πλάκα, το παιδί μπορεί ν’ αρχίσει να γράφει από μόνο του. Και τείνει να γράφει ό, τι έχει ήδη γραφτεί.

Το ερώτημά μου λοιπόν είναι: Τι «γράφουμε» εμείς στα παιδιά; Τι εκπαίδευση τους παρέχουμε ώστε να αποκτήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται για τη ζωή; Τι αγωγή τους δίνουμε ώστε να καλλιεργήσουν το πνεύμα και την ψυχή τους; Γιατί, φυσικά,  δεν μιλάμε μόνο για το επαγγελματικό τους μέλλον…

δεν υπήρξε ποτέ ούτε υπάρχει σήμερα μια «τεχνολογία μελέτης» ή μια «τεχνολογία Εκπαίδευσης».

Εξετάζοντας αρχικά το θεμελιώδες θέμα της μελέτης, είναι παράδοξο να διαπιστώνουμε ότι, παρ’ όλη την έμφαση που δίνεται στο θέμα της εκπαίδευσης στην κοινωνία μας, δεν υπήρξε ποτέ ούτε υπάρχει σήμερα μια «τεχνολογία μελέτης» ή μια «τεχνολογία Εκπαίδευσης». Αυτό μπορεί να ακούγεται παρατραβηγμένο, αλλά είναι αλήθεια. Υπάρχει μια τεχνολογία για το σχολείο, που συνίσταται στο πώς πας στο σχολείο, πώς διδάσκεσαι και πώς εξετάζεσαι, δεν υπάρχει όμως μια τεχνολογία για τη μελέτη και τη μάθηση.

Και ελλείψει μιας τέτοιας τεχνολογίας, τα παιδιά όχι μόνο βρίσκουν δύσκολη τη μάθηση, αλλά βρίσκουν δύσκολη και την επίτευξη των στόχων τους. Βρίσκουν δύσκολο ακόμη και το να θέτουν στόχους. Αυτό το διαπιστώνω εδώ και χρόνια στην εκπαίδευση, όταν ρωτώ τους μαθητές μου στο Λύκειο. Οι περισσότεροι δεν έχουν κάποιο συγκεκριμένο στόχο, ή ακολουθούν κάποιο στόχο που τους έχει τεθεί από τους γονείς ή/και το άμεσο περιβάλλον τους.

Οι περισσότεροι μάλιστα -κι αυτό είναι λυπηρό- μελετούν μόνο και μόνο γιατί «πρέπει», και για να περάσουν στις εξετάσεις… Σπανίζει η πραγματική θέληση και πρόθεση του παιδιού για μάθηση, για γνώση…

Ωστόσο, η πρώτη μικρή πύλη που πρέπει να ανοίξει προκειμένου να ξεκινήσει η μελέτη, είναι η προθυμία για γνώση. Αν αυτή παραμείνει κλειστή, τότε υπάρχει περίπτωση να υπεισέλθει κανείς σε πράγματα όπως ένα σύστημα εκπαίδευσης βασισμένο σε πλήρη, λέξη προς λέξη απομνημόνευση, που δεν θα έχει σαν τελικό αποτέλεσμα το κέρδος οποιασδήποτε γνώσης. Αυτό είναι το παρόν εκπαιδευτικό μας σύστημα…

Ένα τέτοιο σύστημα παράγει αποφοίτους που πιθανώς να μπορούν να παπαγαλίσουν κάποια δεδομένα, χωρίς όμως να έχουν πραγματική κατανόηση ή την ικανότητα να εφαρμόσουν αυτό που έχουν διδαχτεί. Κι αυτό δυστυχώς επιβεβαιώνεται καθημερινά μέσα στις σχολικές τάξεις… Παιδιά που διαβάζουν, που φαινομενικά μελετούν, όμως δεν κατέχουν πραγματικά το αντικείμενο της μελέτης τους.

Και δυστυχώς, βλέπουμε όλο και περισσότερο να λιγοστεύει η προθυμία και η πρόθεση για μελέτη και για πραγματική απόκτηση γνώσης.

Φταίνε λοιπόν τα παιδιά; Τι κάνουμε εμείς, οι «ειδήμονες» εκπαιδευτές τους, εκπαιδευτικοί και γονείς, πέρα από το να τα «μπουκώνουμε» με δεδομένα και πληροφορίες, με όλες τις απαιτήσεις του «σύγχρονου» εκπαιδευτικού μας συστήματος μέσα στην επιβεβλημένη πραγματικότητα του σχολείου; Δημιουργούμε εκείνη την ατμόσφαιρα που θα καλλιεργήσει τη διάθεση για μάθηση και για δημιουργία; Έχουμε το επιθυμητό προϊόν της εκπαιδευτικής διαδικασίας πέρα από μερικές χιλιάδες επιτυχόντες στα ΑΕΙ και ΤΕΙ;

Δυστυχώς, τα περισσότερα παιδιά χάνουν τη διάθεση για μάθηση, πολλά απ’ αυτά μάλιστα χάνουν από πολύ νωρίς το «παιχνίδι», αφού δεν μπορούν καν να παρακολουθήσουν στο σχολείο, εξαιτίας των παρανοήσεων και της μη ομαλής βαθμίδωσης της ύλης που διδάσκονται.

Και, σαν να μην έφταναν αυτά, αποφεύγουμε να καλλιεργούμε στα παιδιά την κριτική και συνδυαστική σκέψη. Αντιθέτως, τα βάζουμε σε «καλούπια» σκέψης και αναπαραγωγής κάποιων «γνώσεων». Βάζουμε τη σκέψη τους σε «κουτιά», ακρωτηριάζοντας από πολύ νωρίς τη δημιουργική τους ικανότητα και φαντασία…

Και ερωτώ: Αυτοί είναι οι μαθητές που θέλουμε;

                                                                     (Η συνέχεια στο επόμενο…)

 

Διαβάστε και το σχετικό άρθρο:  Ο ηθικός αυτουργός της κρίσης: Η παιδεία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s